Hoeveel mensen moeten nog sterven door pesticiden voor de overheid ingrijpt? | Opinie

Compostbult met bollenafval in de buurt van Dwingeloo. Foto Guido Nijland

Pas drie weken geleden kwamen er maatregelen tegen de verspreiding van een levensgevaarlijk schimmel-bestrijdingsmiddel dat gebruikt wordt in de bollenteelt. Burgerinitiatief Meten=Weten vraagt zich af: waarom nu pas? En is het probleem hiermee wel opgelost?
Lees meer over
Opinie

In alle stilte besloot het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) vorige maand dat bollentelers het plantaardige restmateriaal van hun bollenvelden voortaan moeten afdekken. Ook mogen ze het nu ten hoogste nog twee weken bewaren en alleen onder strikte voorwaarden verbranden, vergisten, composteren en uitrijden.

Azolenresistente schimmels

Het is al langer bekend dat deze afvalhopen broedplaatsen zijn van zogenaamde azolenresistente schimmels, die een ernstig risico vormen voor mensen met een verzwakt immuunsysteem.

Desondanks besloot het Ctgb pas op 24 februari jongstleden dat bollentelers per direct bovengenoemde maatregelen moesten uitvoeren. Een besluit dat volgens het Ctgb tot stand kwam in ‘constructief overleg met de sector en toelatinghouders’.

Druk uit de medische hoek

Het lijkt er echter meer op dat door Covid-19 de druk uit de medische hoek te groot was om de bollenlobby langer de hand boven het hoofd te houden. Er sterven momenteel immers coronapatiënten op de IC’s als gevolg van een niet te behandelen Aspergillus-infectie.

Wat is er aan de hand? In de bloembollenteelt worden veel schimmel-bestrijdingsmiddelen gebruikt, de zogenaamde azolen. Na de oogst wordt intensief bespoten plantmateriaal verzameld in grote compostbulten, ook wel ‘porriehopen’ genaamd. Deze hopen blijken broedplaatsen voor de schimmel Aspergillus fumigatus.

Ernstige infectie van het longweefsel

Deze schimmelsoort komt algemeen voor in het milieu en verspreidt sporen die overal aanwezig zijn. Het inademen van deze sporen is voor gezonde mensen geen probleem, maar kan bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem leiden tot een ernstige infectie van het longweefsel.

Aspergillus blijkt steeds vaker resistent te zijn voor medicatie, wat de behandeling steeds moeilijker maakt, niet zelden met de dood tot gevolg. Medicijnen die gebruikt worden tegen schimmelinfecties bevatten dezelfde schimmelwerende stoffen (azolen) die ook gebruikt worden in de landbouw. Door de aanwezigheid van azolen in de porriehopen komen daar resistente rassen van de schimmels tot ontwikkeling.

Nagenoeg onbehandelbaar

Een paar maanden geleden werd bekend dat een kwart van de ernstig zieke coronapatiënten besmet is met de schimmel Aspergillus fumigatus, waardoor de sterftekans verdubbelt. Van deze groep heeft 15 procent inmiddels een resistente variant en is daardoor nagenoeg onbehandelbaar.

Waarom is er niet eerder door de overheid en het Ctgb ingegrepen vanuit het voorzorgsprincipe? Het probleem is al meer dan twintig jaar bekend. Vanaf het begin waren er verdenkingen dat de composthopen een rol speelden.

Noodklok

Er hebben artikelen gestaan in wetenschappelijke bladen. In 2010 berichtte de NOS er al over, in 2012 verscheen een verontrustend artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde . In 2018 stond een artikel in Medisch Contact en luidden artsen de noodklok bij EenVandaag , omdat de schimmel steeds vaker vat kreeg op relatief gezonde mensen.

Ook bij de politiek waren de gevaren bekend. In 2014 nam de Tweede Kamer een motie van de Partij voor de Dieren aan om vijf soorten azolen van de markt te halen. Bij twee daarvan is dat inmiddels gebeurd, maar de overige drie worden nog steeds gebruikt.

Jaren van ‘polderen’

Pas drie weken geleden kwam het Ctgb met de bovengenoemde, relatief eenvoudige maatregelen. Jaren van ‘polderen’ met ‘stakeholders’ gingen daaraan vooraf en dat uitstel heeft voor God mag weten hoeveel doden gezorgd.

Jarenlang zijn ook omwonenden blootgesteld aan deze broeiplekken voor de Aspergillus schimmel. Maar niet alleen zij, want de miljoenen sporen worden door de wind over grote afstanden verspreid.

Burgers blijven met vragen zitten: waarom nu pas? En is deze oplossing echt veilig? Hoeveel onnodige doden heeft dit jarenlange gepolder gekost? En wie kunnen patiënten, nabestaanden en omwonenden eigenlijk aansprakelijk stellen?

Roepende in de woestijn

Hetzelfde speelt rond de ziekte van Parkinson. Epidemiologisch onderzoek in het buitenland toont aan dat pesticiden en vervuiling een grote rol spelen bij het ontstaan van de ziekte. De Nederlandse professor Bas Bloem waarschuwt in de media dat we afstevenen op een Parkinsonpandemie. Maar hij is een roepende in de woestijn.

Economische belangen van de agro-industrie staan voorop, ongeacht het gevaar dat bestrijdingsmiddelen opleveren voor de volksgezondheid. Zolang overheden en organisaties als het Ctgb niet bereid zijn om het voorzorgsprincipe toe te passen, zijn burgers vogelvrij.


Alok van Loon, Rob Chrispijn en Guido Nijland zijn bestuursleden van Meten=Weten, een burgerinitiatief dat zich verzet tegen de grote hoeveelheid pesticiden in de bollenteelt

Nieuws

menu