Bewoners vragen niet om 'verbeteren van het imago van de provincie of van de economie'. Laat de toekomst bij de Groningers zoals de bedoeling was | opinie

Johannes Wijnandus Remkes, geboren 1951 te Zuidbroek. Foto: ANP/Sem van der Wal

In een open brief verwelkomt Ineke Noordhoff Johan Remkes als nieuwe voorzitter van het Nationaal Programma Groningen. Ze pleit ervoor dat ‘zijn’ NPG de lijnen gaat volgen die de Groningers zelf hebben uitgestippeld.
Lees meer over
Opinie

Welkom Johan Remkes,

Mijn hart maakte een sprongetje toen ik hoorde dat u uw energie gaat inzetten voor de toekomst van Groningen. Nooit gedacht dat ik blij kon worden van een nieuwe voorzitter van het bestuur van het Nationaal Programma Groningen (NPG). Toch is het zo en dat heeft te maken met verschillende dingen.

Om te beginnen met uw leeftijd. U keek altijd al behoorlijk onafhankelijk om u heen, maar nu, op uw 70ste, is ‘de gunst van het volk’ of ‘de goedkeuring van de partijtop’ voor u helemaal niet meer relevant en dat stelt mij gerust. U hoeft de blik niet te richten naar de volgende verkiezingen en kunt zonder terughoudendheid een paar decennia vooruit kijken.

Ook uw tongval is mooi om te horen. Een beetje volks, bijna een dikke ‘t’, maar in de verte slikt u hier en daar een halve ‘e’ in. Voor noorderlingen is het ‘eigen’ en tegelijkertijd is het nuttig dat ze u in Den Haag goed verstaan.

‘Moet het legen schiet’n?’

En dan wat u zegt: rechtuit. Toen u gevraagd werd of het leger ingeschakeld moet worden voor de nieuwjaarsnacht in Scheveningen, waar u tijdelijk burgemeester was, antwoordde u: ‘Wat moet het leger dan gaan doen? Schiet’n?’ Wat u zegt aardt in kennis van zaken, zicht op grotere lijnen en afwegingen met diepgang. Maar u zegt het lekker blond.

Ik kan geen bestuurszetel bedenken waarop u niet heeft gezeten: raadslid, statenlid, gedeputeerde, parlementariër, minister, staatssecretaris, commissaris van de koning(in). Mooi dat u die ervaring meeneemt.

De organisatie waar u de scepter over gaat zwaaien, heeft 1,15 miljard als startkapitaal gekregen, ‘voor een betere toekomst voor Groningen’. Dat staat los van de versterkingsgelden en van de schadevergoedingen, het is uitsluitend voor een beter perspectief.

Het onbekende omarmen

De NPG heeft aan burgers om ‘grootste ideeën’ gevraagd. Toukomst was een gedurfd begin. Om een ‘nieuwe toekomst’ te schetsen, moeten we naar de randen van ons voorstellingsvermogen en dat is een hele toer. Wil je werkelijk vooruit, probeer dan het onbekende te omarmen, adviseerde het Kenniscentrum Noorderruimte. Mensen dienden 900 ideeën in. Noorderruimte selecteerde die oogst en zette echt nieuwe perspectieven als #vrijetoukomst op de kaart. U vindt ze, met toelichting, in de digitale uitgave die Noorderruimte met tijdschrift Noorderbreedte ervan maakte.

Ook het burgerpanel dat uit de 900 Toukomst-plannen keuzes maakte, hield de blik op de langere termijn gericht en zocht plannen die Groningen werkelijk nieuw perspectief geven. Zij schetsten drie grote lijnen: ons verhoal, mien laand en met mekoar. Langs die heldere routes willen de inwoners de toekomst kleur geven.

Aan het werk dus. Maar wat schetst mijn verbazing? De NPG boetseert deze ideeën zo dat ze in haar eigen doelen en beleidspoten passen en pas daarna gaat de portemonnee open. Vanwaar die regiedwang? Laat de toekomst bij de Groningers zoals de bedoeling was. Bewoners vragen niet om ‘verbeteren van het imago van de provincie’ of ‘verbeteren van de economie’.

Meer zeggenschap

De burgervisie is klip en klaar: richt het landschap in zodat mensen en dieren er voor hun plezier vertoeven. Plant bomen, leg fietspaden aan, richt voedseltuinen in, produceer meer circulair, zorg voor goede onderwijs- en cultuurprogramma’s. Maak bewoners sterker, geef hen meer zeggenschap en zelfbeschikking.

Er zit 1,15 miljard in de pot. Daarvan was een deel (100 miljoen) ‘geoormerkt’ voor Toukomst, de burgerraadpleging. Maar waarom de overige 1,05 miljard niet ook inzetten voor de door burgers gemaakte toekomstvisie? Als ik zie hoe de miljoenen de pot uit vliegen, ben ik bang dat we er dingen mee doen die eigenlijk tot het ‘normale werk’ van provincie en gemeente horen. Dat was toch niet de bedoeling?

Bestuurders uit alle overheidslagen trekken bij de NPG aan de touwtjes, ze leggen er bovendien hun deken van bureaucratische procedures overheen. Er werken ook bekwame mensen die de Toukomst-plannen werkelijk een stap vooruit kunnen helpen. Maar dan moeten ze hun energie wel stoppen in het werk met bewoners en langs de lijnen die de Groningers zelf hebben uitgestippeld.

Veel papier

Inmiddels lijkt de NPG uit te groeien tot een volwaardig overheidsbureau. Er is een startdocument, een bestuursakkoord, op schrift gestelde afspraken over de werkwijze en een programmakader. Er komen verantwoordingsprocedures en monitoringsrapporten. Veel papier, maar dat brengt een beter toekomstperspectief echt niet dichterbij.

Beste heer Remkes, ik denk dat u veel kwaliteiten in huis heeft waarmee u ons kunt helpen om te zorgen dat de toekomst van Groningen weer van de Groningers wordt. Wat zou het mooi zijn als we de rollen nu eens omdraaien: overheden richten hun energie op wat de burgers in hun visie op de Toukomst hebben neergezet in plaats van de burgerideeën te plooien tot ze passen in de beleidspoten en -processen van overheden. Met #vrijetoukomst kan in Groningen een nieuwe bestuurscultuur beginnen. Niet over lullen, gewoon doen.

Ik wens u veel plezier met uw nieuwe baan.

Ineke Noordhoff is journalist en auteur van ‘Ontaard land’ (Atlas/Contact, maart 2022)

Als ingelogde PREMIUM lezer kun je op dit artikel reageren. Hierbij hebben we een aantal huisregels voor opgesteld welke je hier kunt lezen.

Reageren

Nog geen toegang tot PREMIUM, abonneer je hier

Nieuws

menu