De nieuwe regering moet de Nederlandse aanpak van dierproeven herzien. Hoog tijd om ons te positioneren als wereldleider op het gebied van dierproefvrij onderzoek | opinie

'Nederland moet weer koploper dierproefvrij onderzoek willen zijn.' Foto: Shutterstock

De nieuwe regering moet als het gaat om dierproeven de gebroken beloften herstellen en ons leiden naar beter, mensrelevant biomedisch onderzoek zonder dierenleed, stelt Janneke Hogervorst.
Lees meer over
Opinie

We staan op een tweesprong. Het aantal dierproeven in Nederland is volgens de meest recente officiële gegevens wederom niet gedaald en de nieuwe regering staat voor een keuze: zich toewijden aan de belofte die in 2016 is gedaan om dierproeven uit te faseren volgens een duidelijk tijdschema, of doorgaan met het onnodig kwellen en mishandelen van dieren.

De meeste mensen hebben wel gehoord van dierproeven, maar hoeveel mensen begrijpen wat ze werkelijk inhouden?

Muizen en ratten ervaren doodsangst als ze in bekers water worden gedropt in de gedwongen zwemtest op Nederlandse universiteiten. Onderzoekers boren de schedels van dieren, waaronder apen, open en steken elektroden in hun hersenen. Veel dieren krijgen onder dwang chemicaliën of medicijnen toegediend waardoor ze stuiptrekkingen krijgen en sterven.

Verspilling van belastinggeld

Deze afschuwelijk wrede dierexperimenten verspillen belastinggeld en vertragen de ontwikkeling van succesvolle behandelingen met geneesmiddelen. Maar liefst 95 procent van de geneesmiddelen die op grond van dergelijke dierproeven worden ontwikkeld faalt in klinische proeven bij mensen, vaak omdat ze schadelijk of niet effectief blijken.

In 2016 heeft Nederland toegezegd om in 2025 koploper te zijn op het gebied van proefdiervrije innovatie. In 2018 werd deze ambitie afgezwakt met een wijziging in de missie: in plaats van de koploper te worden, zou het land genoegen nemen met voorloper zijn en de deadline van 2025 werd zonder pardon geschrapt.

Het plan van aanpak – de Transitie proefdiervrije innovatie (TPI) – bevat geen doelstellingen of tijdlijnen en geen kritische beoordeling van de relevantie van dierproeven. Tenzij we deze koers corrigeren, zullen ze nog tientallen jaren onveranderd doorgaan.

Lukt ook bij uitstoot van broeikasgassen

De nieuwe regering moet de Nederlandse aanpak van dierproeven herzien. De eerste benodigde stap is het bepalen van doelstellingen – als dat lukt voor het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, moeten we dat ook kunnen voor het beëindigen van dierproeven.

De Verenigde Staten hebben gedetailleerde plannen om het gebruik van dieren voor toxiciteitstesten te beëindigen, en in september vroeg het Europees Parlement om een actieplan met concrete stappen en tijdlijnen om alle experimenten op dieren in de EU te beëindigen.

Als Nederland zich een ware voorloper toont, zou zijn plan met doelstellingen en tijdlijnen als sjabloon voor Europa kunnen dienen.

Wat zijn relevante dierproeven?

De tweede stap is een kritische beoordeling van de relevantie van dierproeven. Experimenten op dieren gericht op de behandeling van patiënten met een beroerte, bijvoorbeeld, hebben een mislukkingspercentage van 100 procent.

De zorg voor de 40.000 mensen die in Nederland jaarlijks een beroerte krijgen kostte de gezondheidszorg in 2017 maar liefst 1,5 miljard euro. Er zijn dringend effectieve behandelingen voor beroerte nodig, maar van de meer dan 1.000 behandelingen die zijn ontwikkeld met proeven op knaagdieren, is geen enkele effectief gebleken bij mensen.

Dit soort zinloze en wrede dierexperimenten moet onmiddellijk worden stopgezet, maar ze blijven doorgaan door een gebrek aan goed toezicht. Het is niet verrassend dat de Nederlandse Centrale Commissie Dierproeven toegeeft dat ze regelmatig moeite heeft om de vertaalbaarheid van dierstudies naar de mens in te schatten – en daarmee een enorme tekortkoming in het systeem aan het licht brengt. Zonder een goede analyse van de kosten (dierenleed) en baten ervan mogen vergunningen voor dierproeven helemaal niet worden afgegeven.

Organen-op-een-chip

Een derde belangrijke stap is het omleiden van fondsen voor dierproefonderzoek naar onderzoek met innovatieve en betere methoden zonder dieren, zoals computermodellering, het gebruik van menselijk weefsel en organen-op-een-chip.

Het op de markt brengen van een nieuw medicijn kost op de huidige manier tot wel 1,8 miljard euro en duurt meestal minstens tien jaar. Deze verspilling van middelen, tijd en dierenlevens heeft een direct en schadelijk effect op de menselijke gezondheid.

PETA’s Research Modernisation Deal – een strategie om de biomedische wetenschap te vernieuwen en af te stappen van dierproeven – omvat al deze stappen en we dringen er bij de regering op aan om deze strategie te omarmen.

De nieuwe regering moet de gebroken beloften herstellen en ons leiden naar beter, mensrelevant biomedisch onderzoek zonder dierenleed.

Dr Janneke Hogervorst is wetenschapsadviseur van People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) UK

Als ingelogde PREMIUM lezer kun je op dit artikel reageren. Hierbij hebben we een aantal huisregels voor opgesteld welke je hier kunt lezen.

Reageren

Nog geen toegang tot PREMIUM, abonneer je hier

Nieuws

menu