Verhogen eigen risico zou verboden moeten zijn. We moeten de zorgverzekering beschouwen zoals we dijken bouwen: iedere Nederlander betaalt eerlijk mee | opinie

'Gezonde mensen blijken massaal te kiezen voor een verhoogd eigen risico.' Foto: Shutterstock

Ludo Grégoire pleit ervoor om een weeffout in de zorgverzekering te herstellen: de keuzemogelijkheid van een verhoogd eigen risico.
Lees meer over
Opinie

De resterende dagen van december kunt u nog deelnemen aan de jaarlijkse stoelendans bij de zorgverzekeringen. Dat euro’s verslindende circus levert nooit zorgwinst op. En ofschoon we in vergelijking met andere landen geen slecht systeem hebben, is er zowel laaghangend als hoger hangend fruit.

Het hoger hangend fruit is het radicaal kiezen voor ‘zinnige zorg’ als criterium voor verzekerde zorg. Er zijn overtuigende rapporten dat misschien wel de helft van het huidige zorgbudget ‘verdampt’ in niet-effectieve zorg en bureaucratie.

Het komende kabinet moet dit tot speerpunt maken. Niet om te bezuinigen, maar om dat maatschappelijk kennelijk aanvaardbare macrobudget te gebruiken om de werkdruk te verlagen, de salarissen van verpleegkundigen en verzorgenden te verhogen, de wachtlijsten te reduceren en om buffercapaciteit in te richten voor situaties als de huidige pandemie.

Weeffout in de zorgverzekering

Het laaghangende fruit kan eind volgend jaar geoogst worden. Door een weeffout in de zorgverzekering te herstellen: de keuzemogelijkheid van een verhoogd eigen risico.

Die optie ondermijnt een collectief belang: solidariteit. Gezonde mensen blijken massaal te kiezen voor een verhoogd eigen risico. Een simpele rekensom, geholpen door vergelijkingssites: het scheelt al snel een paar honderd premie-euro’s per jaar. En macro dus tientallen miljoenen.

Voor het zorgbudget geldt een ijzeren wetmatigheid: wat de één minder bijdraagt, moet een ander meer bijdragen. Gezonde mensen (vaak hoger opgeleid, met een hoger inkomen) worden ‘verleid’ juist mínder bij te dragen. Die individuele calculatie is een weliswaar legale, maar daarom niet minder perverse prikkel tot niet-solidair gedrag.

De volle premiemep

Twee keer voordeel: je bent gezond (geen verdienste) en je betaalt ook nog minder premie (terwijl je die beter kunt betalen). Minder gezonde mensen (‘pech gehad’, maar meestal ook met een lager inkomen) moeten de volle premiemep aanvaarden, inclusief het eigen risico. Dat wordt immers altijd opgesoupeerd.

Het is mij een raadsel waarom de wetgever zo’n moreel verwerpelijk systeem heeft bedacht. Het zal toch niet bewust ingebakken zijn: de armen armer en de rijken rijker?

En dan nog iets: de tactici zijn slim genoeg om het verhoogde eigen risico níet te nemen als ze hogere zorgkosten in een komend jaar verwachten. Legaal maar net zo immoreel als belastingontwijking, want in strijd met de bedoeling van dergelijke wetgeving.

Gebitsproblematiek ‘opsparen’

Er is zelfs een overtreffende trap. Het is geen uitzondering dat mensen met name hun gebitsproblematiek ‘opsparen’ en alleen voor het jaar dat ze de behandeling ondergaan een aanvullende verzekering sluiten. Legaal, maar tenenkrommend. Is het de wraak voor de onnavolgbare beslissing om de dekking van de basisverzekering pas te laten beginnen bij de keelholte, en niet al in de mond?

We moeten de zorgverzekering beschouwen zoals we dijken bouwen: iedere Nederlander – ongeacht potentiële wateroverlast – betaalt eerlijk mee. Gezondheidszorg is toch een even cruciaal maatschappelijke belang? De basisverzekering zou houdbaarder, maar vooral maatschappelijk aanvaardbaarder zijn als bij wet de optie van verhoogd eigen risico verboden zou zijn.

De sterkste schouders... weet u nog? Zowel letterlijk als figuurlijk.

Ludo Grégoire is oud-bestuurder gezondheidszorg

Als ingelogde PREMIUM lezer kun je op dit artikel reageren. Hierbij hebben we een aantal huisregels voor opgesteld welke je hier kunt lezen.

Reageren

Nog geen toegang tot PREMIUM, abonneer je hier

Nieuws

menu