Waarom krijgen Oekraïense vluchtelingen wél een warm onthaal en Syriërs, Iraki’s en Afghanen niet? Zijn zij soms beter bestand tegen bombardementen? | opinie

Oekraïense vluchtelingen bij de Roemeense grens. Foto: Shutterstock

Walter Zinzen vraagt zich af waarom het verschil tussen de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en die uit andere oorlogs­gebieden zo groot is.
Lees meer over
Opinie

Een wonder is geschied: alle 27 lidstaten hebben hun grenzen open­gegooid. Niemand beweert nog dat we onze buitengrenzen moeten beschermen tegen ongewenste vreemdelingen. Met één stem roepen alle politieke leiders uit volle borst: wir schaffen das! Polen en Hongarije, vroeger landen die niets van migratie wilden weten, nemen nu het voortouw. Zoals een Pool zei: „Wij, Polen, hebben ook zo vaak moeten vluchten.”

Waarom zeiden de Polen dat niet drie maanden geleden? Toen stonden aan hun grens met Wit-Rusland duizenden vluchtelingen, maar ze mochten het land niet in. Ze werden aan hun lot overgelaten zonder drank of voedsel, zonder onderdak in de vrieskou, zonder hygiënische voorzieningen.

De Oekraïners daarentegen worden­ vertroeteld: spijs en drank, onderdak, bed, transport naar ­bestemmingen in zowat heel Europa, het kan allemaal. Tot voor kort werden mensen die dit soort hulp aan vluchtelingen gaven, weggezet als medeplichtigen aan mensensmokkel. Soms werden ze zelfs gerechtelijk vervolgd. Nu worden ze geroemd om hun solidariteit.

Automatische verblijfvergunningen

In België heeft staatssecretaris voor Asiel en ­Migratie Sammy Mahdi van CD&V (Christen-Democratisch & Vlaams), beter bekend als de man die vluchtelingen vooral wou terugsturen in plaats van ze op te vangen, bedacht dat Oekraïners automatisch een verblijfsvergunning kunnen krijgen en niet door de omslachtige asielprocedure heen moeten.

Een mens wrijft zich verbijsterd de ogen uit: waar komt die massale menslievendheid ineens vandaan?

In april 2016 werd in Nederland het associatieverdrag tussen Oekraïne en de EU nog in een referendum met een grote meerderheid verworpen. Nu vraagt president Volodimir Zelenski om onmiddellijke, volwaardige, toetreding van zijn land tot de EU en wordt hij toegejuicht door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Hulp en steun durft niemand te betwijfelen

Natuurlijk, vandaag is Oekraïne het slachtoffer van een hoogst onrechtvaardige en wreedaardige oorlog. Dat inwoners van dat land, die het geweld en de Poetinterreur ontvluchten, geholpen en gesteund moeten worden: wie zou dat durven te betwijfelen?

Toch blijft de vraag: waarom Oekraïners wel en Syriërs, Iraki’s en Afghanen niet? Syriërs, bijvoorbeeld, zijn net zo goed slachtoffer van Russisch geweld als de Oekraïners, maar kunnen niet op hetzelfde medeleven rekenen. Behalve als ze christenen zijn. Zijn Iraki’s beter bestand tegen bombardementen, beschietingen en moorden dan Oekraïners?

Mahdi wou Afghanen blijven terugsturen, ook al waren de taliban op weg naar Kaboel. Over de Oekraïners daarentegen spreekt hij de taal die je verwacht als het over oorlogsslachtoffers gaat: mensentaal.

Zwarten en moslims mogen verzuipen

Vanwaar dat verschil? De Polen ­geven het antwoord. Afrikanen die in Oekraïne studeren, zijn aan de Poolse grens niet welkom. De ­solidariteit geldt alleen voor ‘echte’, witte Oekraïners. Oekraïners zijn dan ook geen moslims, ze zijn ‘zoals wij’. Zou dat werkelijk de reden zijn? Zwarten en moslims mogen verzuipen op zee, maar witte (ex-)christenen helpen we waar we kunnen?

Mahdi heeft getoond waar het met het migratiebeleid in België heen moet: naast de asielprocedure, bedoeld voor mensen die vervolging vrezen, moet er een migratiekanaal komen voor vluchtelingen, die niet voldoen aan de criteria, die in 1951 in de Conventie van Genève­ zijn opgenomen. Oorlog en geweld staan in die Conventie niet vermeld als motief om in aanmerking te komen voor (politiek) asiel. De Oekraïense vluchtelingen hebben dus strikt genomen geen recht op asiel.

De staatssecretaris schrapt terecht­ de verplichting om de asielprocedure te volgen. Waarom doet hij dat niet ook voor de vele duizenden niet-westerse, niet-witte, niet-christelijke vluchtelingen, die men ‘economisch’ noemt, of ‘geluk­zoekers’? Er bestaan duizend-en-een ­redenen om je geboorteland te verlaten. Geluk zoeken is geen misdaad. Doen we dat niet allemaal?

Mensensmokkel tegengaan

Dat mensen aan de Europese ­buitengrenzen worden tegenhouden, wordt vaak verantwoord als nood­zakelijk in de strijd tegen de mensensmokkel. Vorige maand stond in De Standaard een interview met twee magistraten, die van die strijd hun specialiteit hebben gemaakt. De laatste zin van dat artikel was: „Georganiseerde criminaliteit zal niet snel verdwijnen. Dat is zo met drugshandel en dat is zo met mensensmokkel.”

Dat zal wel. Maar je kunt ook een einde maken aan mensensmokkel door het legaal te maken om in de hele wereld te reizen. Als mensen overal ­probleemloos op een vliegtuig, trein of een ander vervoermiddel kunnen stappen om naar het land van hun keuze te reizen, hebben ze geen mensensmokkelaars meer nodig.

De ­Oekraïners die straks naar België en omringende landen komen, doen dat op eigen kosten en met ­legale middelen. Daar komt geen smokkelaar aan te pas. Waarom kan dat niet voor ook alle andere mensen zo zijn, waar ze ook vandaan ­komen of naartoe gaan?

Walter Zinzen is voormalig journalist van de VRT (Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie). Deze opinie stond eerder in De Standaard.

Als ingelogde PREMIUM lezer kun je op dit artikel reageren. Hierbij hebben we een aantal huisregels voor opgesteld welke je hier kunt lezen.

Reageren

Nog geen toegang tot PREMIUM, abonneer je hier

Nieuws

menu