Zoek de ruimte! Gebruik de flanken! Er valt veel te winnen als we minder op een kluitje voetballen: oplossingen voor nationale problemen zijn juist ook in Noord-Nederland te vinden | opinie

Formatiegesprekken op het Provinciehuis in Groningen: informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees luisteren naar CdK Rene Paas, 4 november 2021. Foto: ANP/Kees van de Veen

Deze week vergaderden de informateurs en onderhandelaars in het Groningse provinciehuis. Commissaris van de Koning René Paas roept hen op groter te denken over Nederland. Volgens hem zijn oplossingen voor nationale problemen in het hele land te vinden. “Juist Noord-Nederland biedt grote mogelijkheden om de grote crises van deze tijd het hoofd te bieden.”
Lees meer over
Opinie

De meeste ouders zullen het herkennen: voetballende f’jes op de vroege zaterdagmorgen. En ook al spelen ze op halve veldjes, dan nog rennen ze op een kluitje achter de bal aan. Allemaal op een klein stukje gras. De trainer en de ouders schreeuwen hun kelen schor: zoek de ruimte! Gebruik de flanken!

Al decennia gedraagt ons landsbestuur zich als een f’je. Er zijn te veel voorbeelden van investeringen die zich ophopen in de Randstad. Altijd in de hoop dat daarmee de problemen worden opgelost. Of vanuit het misverstand dat daar ‘nou eenmaal’ het geld wordt verdiend. Maar het resultaat is verdere verstopping. Files, drukte en stress op en rond de snelweg. Torenhoge prijzen.

Wat zou het land opknappen als we het hele speelveld zouden benutten. Als we groter zouden denken over een klein land.

Kort en bondig regeerakkoord

De voortekenen waren goed, deze week. De informateurs en de onderhandelaars vergaderden in het Groningse provinciehuis. We snappen best dat ze naar Groningen kwamen. Ze willen immers een kort en bondig regeerakkoord. Dat maak je bij ons. Wij staan erom bekend dat we weinig woorden nodig hebben.

Terwijl veel mensen proberen de formatietafel te bereiken, kwam de formatie deze week gewoon bij ons aan tafel. Helaas zijn twee dagen in ons eeuwenoude bestuurscentrum te kort om een ander perspectief op Nederland te krijgen. Om het hele veld te overzien. Want dat is hard nodig. Ik hoop vurig op een regeerakkoord dat kansen biedt en kansen benut voor het héle land.

Behalve om te onderhandelen, kwamen Haagse politici ook naar Groningen om te praten met inwoners van onze provincie over de ellende van de gaswinning. Wat zijn hun zorgen? Wat hebben ze meegemaakt? Wanneer hebben zij de overheid gemist? En wat mogen ze van een nieuw kabinet verwachten?

Erken dat onrecht is aangedaan

Ik denk dat het begint met de erkenning dat mensen onrecht is aangedaan. Niemand heeft erom gevraagd of de bodem onder zijn huis asjeblieft mag gaan trillen. Het was een terechte beslissing om zo snel mogelijk te stoppen met de gaswinning uit het Groningenveld. Dus het hervatten van de gaswinning is onbespreekbaar.

Maar hoewel de gaswinning stopt, trilt de bodem nog steeds. Elke maand ontstaat er nieuwe schade. En dag in dag uit zitten mensen in onzekerheid. Niemand wil afhankelijk zijn van instanties waar je eindeloos op moet wachten. Die zich beroepen op onbegrijpelijke regels en berekeningen, maar die je probleem niet oplossen. Niemand wil cynisch worden van beloftes, als die in de praktijk neerkomen op te weinig en te laat.

Het is een nationale erezaak. Het begint met erkenning. De gasellende is onrecht. ‘Een Nederlands overheidsfalen van on-Nederlandse proporties’ noemde minister Wiebes het. Een staat die dat erkent, hoort alles op alles te zetten om dat onrecht ongedaan te maken. Steek daarvoor niet je kostbare tijd in het bouwen van nieuwe uitvoeringsstructuren, want dat leidt zelden tot succes. Maak geen nieuwe regelingen, want als wij iets hebben geleerd, dan is het dat ingrijpende wijzigingen altijd veel tijd kosten.

Voer je goede voornemens uit

Het is eenvoudiger: voer je goede voornemens goed uit. Wat het ook kost. Zorg dat de mensen die dat voor ons uitvoeren weten dat hun hoofddoel is dat ze mensen helpen. Geef ze daarvoor ruimte, budget en mandaat. En een heldere opdracht: ga helpen. Zo simpel is het.

Regelingen, budgetten en procedures zijn verzonnen om hulp mogelijk te maken. Efficiency en rechtmatigheid staan niet centraal. Het zijn onze inwoners. Zij moeten verder kunnen met hun leven.

Maar een regeerakkoord moet meer bieden dan alleen een oplossing van de gasellende. Het moet zicht bieden op een beter Nederland. Een land dat leert dat oplossingen voor nationale problemen in het hele land zijn te vinden. Juist Noord-Nederland biedt grote mogelijkheden om de grote crises van deze tijd het hoofd te bieden.

De klimaatcrisis bijvoorbeeld. We zien formidabele kansen in wind op zee en waterstof. De chemische industrie in Groningen en Drenthe staat te trappelen om te vergroenen. En deze vergroening is keihard nodig om de nationale ambities te halen.

Noord-Nederland maakt nationale ambities bereikbaar

Noord-Nederland is dus de plek waar nationale ambities bereikbaar worden. Dankzij de fantastische infrastructuur van het aardgas. Die gebruiken we gewoon opnieuw, maar nu voor waterstof. Deze week riep premier Rutte in Glasgow op tot ‘actie, actie, actie’ voor het klimaat. Goed om te weten: de weg naar Glasgow loopt door het noorden. Via de Eemshaven. En wij zijn klaar voor de actie.

Of de wooncrisis. Als de komende tien jaar een miljoen extra huizen nodig zijn, is het goed te weten dat dat echt niet allemaal in de overvolle Randstad hoeft. Ook hier steken de noordelijke provincies de helpende hand toe. Hier is ruimte voor 200.000 woningen in de komende tien jaar.

We deden dat aanbod in onze bouwstenen voor het Deltaplan. Natuurlijk moeten die huizen goed bereikbaar zijn. Dat vergt beter en sneller spoor. De Lelylijn, bijvoorbeeld, waar een massale steun voor is. Wij rekenen ook hier op grote, ambitieuze voornemens van een nieuw kabinet. En op een betere benutting van het hele land.

Wat voor de klimaatcrisis en de wooncrisis geldt, geldt ook voor de stikstofcrisis en de vertrouwenscrisis: er valt veel te winnen als we minder op een kluitje voetballen, als een nieuw kabinet het hele veld benut. Nederland doet zichzelf tekort als het zichzelf niet voor 100 procent gebruikt. De Randstad én de andere regio’s. Ook hier liggen de oplossingen voor nationale problemen. Oplossingen die de Randstad ontlasten. Daarom mag deze nationale ambitie ook in een compact regeerakkoord niet ontbreken. Nederland is al klein. Laten we groot genoeg denken. We schreeuwen onze kelen schor: Zoek de ruimte. Gebruik de flanken!

Essentieel is dat alle Nederlanders erbij horen

Aan het begin van de formatie, nu al weer even geleden, waarschuwde het Sociaal-Cultureel Planbureau voor de groeiende verschillen en tegenstellingen tussen Nederlanders. Essentieel is dat alle Nederlanders erbij horen. Mee kunnen doen.

Zelfs een kort verblijf van de onderhandelaars aan het Martinikerkhof en een paar goede gesprekken kunnen bijdragen aan het inzicht dat ook de tegenstelling tussen Randstad en regio Nederland niet vooruit helpt.

Ik hoop op een kabinet dat in alles laat zien dat het de kracht van héél Nederland wil benutten. Laten we groter denken over een klein land. Laten we stoppen met het kluitjesvoetbal en het hele veld gaan gebruiken. Dan zullen we zien dat er nieuwe Arjen Robbens gaan schitteren op de flanken.

René Paas is commissaris van de Koning in Groningen

Nieuws

Meest gelezen

menu