De 50ste sterfdag van de legendarische Tonny van Leeuwen: de beste doelman die nooit voor FC Groningen speelde. Hij verongelukte één dag voor de oprichting

Het is dinsdag vijftig jaar geleden dat Tonny van Leeuwen overleed. De legendarische doelman van GVAV verongelukte op 15 juni 1971, één dag voor de oprichting van FC Groningen.

 Tonny van Leeuwen als doelman van GVAV stijlvol in actie in een wedstrijd tegen Feyenoord.

Tonny van Leeuwen als doelman van GVAV stijlvol in actie in een wedstrijd tegen Feyenoord. Foto: Archief DvhN

In 1963 nam GVAV, de voorloper van FC Groningen, Martin Koeman en Ferry Pettersson van het Amsterdamse Blauw-Wit over. Diezelfde zomer werd ook Sparta-doelman Tonny van Leeuwen aangetrokken. De 20-jarige keeper van de Rotterdammers had de concurrentiestrijd met Pim Doesburg verloren en zocht zijn geluk in Groningen.

Van Leeuwen won in Groningen de concurrentiestrijd met Otto Roffel, een redelijke doelman, maar ook eentje die nog wel eens blunderde. Legendarisch zijn de woorden ‘los maar Siep!’, die Roffel meer dan eens vol vertrouwen tegen verdediger Siep Benninga riep, waarna de verdediger de bal liet gaan en vervolgens achter Roffel het doel in zag ploffen.

‘Dit hebben we nog nooit meegemaakt’

,,Otto was een goede keeper hoor, maar in niets te vergelijken met Tonny; die man was een blok beton’’, herinnert de Groninger journalist en schrijver Piet van Dijken zich. ,,Iedereen in Groningen wist na de aankomst van Tonny al snel: wat we nu onder de lat hebben staan, hebben we hier nog nooit meegemaakt.’’

Van Dijken, die veertien jaar was toen Van Leeuwen in Groningen neerstreek, raakte betoverd door de doelman, die bovendien bij hem in Groningen om de hoek woonde, aan de West-Indischekade 216, vierhoog. ,,Hij keek uit over de amateurvelden van GVAV-Rapiditas, waar ik in die tijd voetbalde. Het Oosterparkstadion was maar een klein stukje lopen. De Oosterhamriklaan uit, bruggetje over en dan via de Merelstraat en de Nachtegaalstraat kwam je achter het stadion uit. Vaak liep Klaas Buist ook mee, die was linksback toen en woonde in de Sint Eustatiusstraat, bij Tonny om de hoek. Dan floot Tonny op z’n vingers en kwam Klaas naar buiten en wandelden ze samen naar de training.’’

Op een dag raapte Van Dijken al zijn moed bij elkaar en vroeg Van Leeuwen of hij mee mocht lopen naar de training. Dat mocht. ,,Dat is een hoogtepunt in mijn leven’’, zegt Van Dijken er 58 jaar later over.

Superster

Van Leeuwen groeide in Groningen uit tot een superster. Hij verhuisde van de West-Indischekade naar Peize, waar hij met zijn vrouw Gerie een huis had gekocht. Behalve doelman bij GVAV was Van Leeuwen in die tijd vertegenwoordiger van Quick voetbalschoenen, de kicksen waarop onder anderen Coen Moelijn speelde. Ook bestierde Van Leeuwen een sigarenwinkel op de Heerenstraat 100 in Groningen.

Van Dijken rookte in die jaren het merk North State, dat hij steevast in het winkeltje van Van Leeuwen kocht. Ook zijn vader, een Lexington-roker, haalde zijn rokertjes bij de doelman. ,,Als Tonny niet zelf achter de toonbank stond, was dat een grote teleurstelling. En als-ie er wel was, nam hij bij iedere klant de tijd voor een praatje.’’

DDR

De prestaties van Van Leeuwen bij GVAV vielen ook in Zeist op. Als tweede doelman achter Eddy Pieters Graafland mocht hij vaak mee met Oranje. Op 5 april 1967 kreeg hij van bondscoach Georg Kessler eindelijk een kans om zich te laten zien. In Leipzig verloor Oranje met 4-3 van de DDR. Van Leeuwen, die er bij hoekschoppen niet goed uitzag, kreeg de schuld.

Drie weken na het debacle in Leipzig, revancheerde Van Leeuwen zich in De Meer. Ajax kon die dag kampioen worden, maar Van Leeuwen verstoorde het feestje. GVAV won met 1-0 en het Amsterdamse publiek was zo onder de indruk van de wonderdaden van Van Leeuwen, dat de doelman na de wedstrijd op de schouders werd gehesen.

Pover optreden

Het waanzinnige optreden was ook Kessler niet ontgaan en op 10 mei kreeg hij wederom een kans onder de lat bij Oranje, ditmaal in een uitwedstrijd tegen Hongarije. In Boedapast liet Van Leeuwen zich bij een 2-0 achterstand in de rust wisselen. De spanning was hem te veel geworden, al veinsde hij tegenover de bondscoach een schouderblessure. Na het povere optreden bedankte Van Leeuwen voor Oranje. Hij achtte zich mentaal niet in staat het doel van zijn land te verdedigen.

Bij GVAV bleef Van Leeuwen goed presteren. In het seizoen 1970-1971 keerden de Groningers dankzij de ijzersterk keepende Van Leeuwen terug naar de eredivisie. De doelman had in het hele seizoen slechts zeven treffers hoeven incasseren.

Hilton Hotel

In Rotterdam werd Van Leeuwen op 14 juni 1971 in de Embassy Nachtclub geëerd vanwege zijn ongelooflijke prestatie. Na een nacht vol feestelijkheden werd Van Leeuwen en zijn vrouw een overnachting aangeboden in het Hilton Hotel, maar Van Leeuwen wilde het liefst zo snel mogelijk terug naar huis. Rond drie uur ’s nachts vertrok hij in zijn witte Mercedes richting Peize. Hij zou er nooit aankomen.

,,Ik denk er nog vaak aan’’, zegt Van Dijken. ,,Als ik dinsdagochtend wakker word, denk ik weer aan het moment dat mijn moeder precies vijftig jaar geleden mijn kamertje binnenkwam en zei: ik heb niet zo goed nieuws. Tonny is dood.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Sport
FC Groningen
menu