Het hele seizoen bovenaan, maar dan slaan de zenuwen toe: hoe ga je om met kampioensstress?

Feest in Martiniplaza bij het kampioenschap van Lycurgus in 2018. Foto: Jan Kanning

De platte kar is gepoetst, de bloemen zijn besteld en de champagne staat koud. Nu alleen nog dat ene potje winnen en je bent kampioen. Dan slaan de zenuwen toe. Volleyballer Wytze Kooistra en sportpsycholoog Nico van Yperen over het fenomeen kampioensstress.

De grote boosdoener bij een lonkend kampioenschap is de extra afleiding die de titel met zich meebrengt, stelt sportpsycholoog Nico van Yperen. Hij is verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en auteur van sportscience.blog .

Extra druk

,,Denk aan aandacht van de pers en extra druk van buitenaf. Dat leidt af van de taken die je hebt. Wat een sporter moet doen? Die afleidende gedachtes accepteren, erkennen dat ze er zijn en vervolgens opnieuw focussen op zijn eigen taken’’, zegt de psycholoog.

Toch gaat het regelmatig mis. De geschiedenis van de vaderlandse voetbalcompetitie staat bol van de verhalen waarin sportclubs bezwijken onder de druk. Zo stond de schaal in 2007 al klaar in Rotterdam, waar AZ bij klein duimpje Excelsior het landskampioenschap van de eredivisie voor het grijpen had. De Rotterdammers wonnen met 3-2. In 2016 verprutste Ajax het ook op de laatste speeldag, door een 1-1 gelijkspel bij het al gedegradeerde De Graafschap.

Spanning went

Aanvoerder Wytze Kooistra (36) van Abiant Lycurgus speelt zondag de finale in de strijd om het landskampioenschap tegen Orion Volleybal Doetinchem. De stand na vier wedstrijden: 2-2. De ervaren volleyballer zegt dat de spanning die komt kijken bij een kampioensstrijd went, naarmate hij ouder wordt.

,,Nieuwe dingen zijn altijd spannend, maar als je het een paar keer hebt meegemaakt is er sprake van gewenning. Toch weet je: het Martiniplaza loopt vol en de belangen zijn groot. Er is dus wel sprake van extra druk.’’

Positieve energie

Spanning zet Kooistra om in positieve energie. ,,Die heb je ook nodig om optimaal te presteren. Het is zaak om de juiste balans te vinden, niet in de stress te schieten en de goede focus te pakken. Zodra je aandacht besteedt randzaken –  zoals de scheidsrechter, het publiek of het licht in de hal – weet je dat je verkeerd bezig bent.’’

Sportpsycholoog Van Yperen stelt dat het bespreken van alle mogelijke scenario’s helpt om de spanning weg te nemen. ,,Je moet je richten op je taken. Bedenk: wat moet ik doen om mijn doelen te bereiken? Je bereidt je voor op technisch, tactisch en fysiek vlak. Vraag bijvoorbeeld: wat gaan we doen bij een vroege achterstand? Of hoe gaan we spelen als we 2-0 voor staan? Daar is Ajax woensdagavond tegen Tottenham Hotspur de boot in gegaan.’’

'Het is trainbaar'

Gelukkig zijn er wel manieren om tot rust te komen. ,,Het is trainbaar. Net zo goed als technische aspecten, zoals een vrije trap in de kruising draaien’’, zegt Van Yperen. ,,Dat je het na de nodige training kunt, betekent nog niet dat je het in de wedstrijd daadwerkelijk doet. Een vrije trap vliegt ook niet altijd in de bovenhoek.’’

Bij Lycurgus helpt psycholoog Anneloes Middelkoop de volleyballers bij de mentale voorbereiding. Zij leert de volleyballers methodes om bij de les te blijven tijdens wedstrijden.

Ademhalingsoefeningen

,,Je kunt bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen doen om weer in je ritme te komen’’, zegt Kooistra. ,,Ik probeer mijn gedachten weg te nemen van de spanning en richt me op mijn taken en rol in het geheel.’’

Voor Lycurgus geven de resultaten van het afgelopen seizoen vertrouwen. Kooistra noemt ze ‘bewijsstukken’, die laten zien dat de Groningers over de kwaliteiten beschikken om landskampioen te worden. Lycurgus heeft de reguliere competitie afgesloten als nummer één en bovendien eindigden de Groningers bovenaan in de play-offs. ,,Dat geeft rust. Orion is een sterke tegenstander, maar we hebben goede resultaten tegen die club geboekt.’’

Toch kan het ook met een optimale voorbereiding helemaal misgaan. Van Yperen: ,,Verliezen betekent niet per se dat je dingen fout doet. De tegenstander kan die dag simpelweg beter of gelukkiger zijn.’’

Nieuws

Meest gelezen

menu