Piet Reder uit Nieuw-Amsterdam brengt in het jubileumjaar van FC Groningen een ‘vergeten record’ in herinnering: Tonny van Leeuwen is al vijftig jaar de minst gepasseerde keeper in het betaald voetbal

Hij wijst op een tabel met de eindstand van de Eerste Divisie 1970-1971: GVAV staat tweede, met slechts zeven tegendoelpunten. Een ‘vergeten record’ zegt Piet Reder uit Nieuw-Amsterdam, wiens bijzondere foto’s van keeper Tonny van Leeuwen door Groninger Archieven worden gearchiveerd.

Tonny van Leeuwen op een foto in een van de plakboeken van Piet Reder.

Tonny van Leeuwen op een foto in een van de plakboeken van Piet Reder. DVHN

Het is bijna nergens terug te vinden of bevestigd te krijgen en slechts zelden wordt eraan gerefereerd. Maar de titel van ‘minste gepasseerde keeper van Nederland’, waarvoor Tonny van Leeuwen op 14 juni 1971 in Rotterdam werd gehuldigd, waarna hij op de terugweg verongelukte, is een record voor de eeuwigheid.

De keeper van GVAV kreeg in het seizoen 1970-1971 slechts zeven goals tegen, mede waardoor de Groningse club als tweede eindigde in de Eerste Divisie.

Minste doelpunten tegen

Ter vergelijk: in de ‘Lijst van records uit de geschiedenis van de Nederlandse Eredivisie’ op Wikipedia kreeg FC Twente in 1971-1972 de ‘minste doelpunten tegen in één seizoen’: 13. Ook weinig, maar nog bijna twee keer zoveel als GVAV het jaar daarvoor.

,,Ik denk dat weinig mensen dat beseffen of überhaupt weten.’’ Piet Reder (78) memoreert het als hij in zijn woning in Nieuw-Amsterdam de plakboeken op tafel legt. Hij is van jongs af aan supporter van FC Groningen en verzamelde door de jaren heen persfoto’s, met name van Tonny van Leeuwen.

,,Ik haalde ze op bij Het Vrije Volk in Groningen en de Emmer Courant in Emmen. Die stonden in de krant en dan belde ik of ik ze mocht hebben. Kostte niks.’’

Unieke collectie

Het resultaat is een unieke collectie foto’s, van onder anderen Piet van der Klooster en Henny Kroon, in de jaren vijftig en zestig een legendarische fotograaf in Emmen en omstreken. Al staat de naam van de fotograaf er niet altijd bij.

Veel wedstrijdbeelden, waaronder die van de legendarische 1-0 uitzege tegen Ajax in 1967 toen Van Leeuwen niet te passeren bleek. Het gevolg: het kampioensfeest moest worden uitgesteld en het woedende Amsterdamse publiek bekogelde de eigen helden met stoelkussens.

In zijn sigarenzaak

Maar ook: Van Leeuwen in zijn sigarenzaak op Hereweg 102, na zijn dubbele knieoperatie en de laatste van hem: in Rotterdam met vrouw Gerie, bij de huldiging als minst gepasseerde eredivisiekeeper.

,,Ze konden daar overnachten’’, weet Reder, ,,maar Tonny wilde naar huis, naar de kinderen.’’

Vermoedelijk door slaap overmand verloor de populaire goalie op de vroege ochtend na de uitreiking bij Meppel de macht over het stuur en botste op een tegemoetkomende vrachtwagen, één dag voor de officiële oprichtingsdatum van FC Groningen, als opvolger van de proftak van GVAV. Hij was op slag dood, zijn vrouw Gerie overleefde.

Man zonder kapsones

,,Hij is nog bij mij thuis geweest’’, vertelt Reder, ,,Tonny opende in 1969 de verbouwde schoenenzaak van Pater in Nieuw-Amsterdam en daarna ben ik op hem afgestapt. Aardige man, niks geen kapsones. Hij reed achter mij aan om de foto’s te zien en vond ze mooi. Een kop koffie, daarna moest-ie weer weg om te trainen.’’

Michael Hermse van Groninger Archieven die de foto’s bij Reder bekijkt is blij met de collectie. ,,Een heel mooie serie. Van Leeuwen is toch een icoon, spreekt tot de verbeelding. Niet alleen door zijn kwaliteiten als keeper, ook door zijn dood. Een geliefd mens.’’

Nooit een boete

Reder kan dat bevestigen: ,,Tonny parkeerde zijn witte Mercedes op de stoep voor de City Club in de Gelkingestraat in Groningen. Hij kreeg nooit een boete. De politie liet hem met rust.’’

Hermse krijgt de foto’s mee om ze in te scannen, waarna ze weer teruggaan naar Nieuw-Amsterdam. Reder heeft meer plakboeken en schrijft zelfs alle uitslagen van de Eredivisie in een boekje, vanaf 1959-1960. Het record staat hem daarom helder voor de geest: ,,Is nooit meer gebeurd. Misschien in heel Europa niet. Daar zou FC Groningen best wat meer mee kunnen doen.’’

Hij wijst op de tabel van seizoen 1970-1971. ,,Al die andere clubs hebben dertig of meer goals tegen. Zelfs kampioen FC Den Bosch moest er nog achttien incasseren.’’

GVAV recordhouder

De Groningse sportjournalist Dick Heuvelman, met een grote kennis van heden en verleden in het betaald voetbal, onderstreept het bijzondere ervan: ,,Al is het ook weer niet helemaal onbekend. Ik weet het in ieder geval wel. Maar inderdaad, in het vaderlandse profvoetbal is GVAV dus recordhouder.’’

Hij voegt eraan toe: ,,Een record dus op naam van een amateurclub. Hoeveel kunnen dat GVAV nazeggen, dat het na een halve eeuw nog altijd een professioneel record in handen heeft? Terwijl er vroeger veel meer werd gescoord.’’

Heuvelman wil wel een nuance aanbrengen, want: ,,De Eerste Divisie bestond toen uit slechts zestien clubs, dus werden er slechts dertig wedstrijden gespeeld. FC Twente speelde er 34 in de Eredivisie. Opmerkelijk was inderdaad dat GVAV ondanks dat laagterecord geen kampioen werd, maar FC Den Bosch. Van die dertig wedstrijden hield Tonnie van Leeuwen 23 keer de nul. Ook bijzonder.

Reder is een van de weinigen bij wie dat besef er wel is. Het is bij hem FC Groningen voor en na. Die verbondenheid lijkt vreemd voor iemand uit Nieuw-Amsterdam, maar zijn roots liggen in de Veenkoloniën.

Liefde voor de FC

Hij groeide op in Wildervank. Zijn vader nam zoonlief mee naar de FC en na de verhuizing naar Drenthe, waar zijn pa dertig jaar op het postkantoor werkte, is de liefde voor de FC gebleven. Hij heeft ook jarenlang een seizoenkaart gehad. Tot de verhuizing naar de Euroborg.

,,Daar kom ik weinig. Ik zit met mijn spieren. Een enkele keer ga ik, tegen PSV of Ajax. Wat voor mij vervelend is, is het ontbreken van leuningen op de tribunes. Je kunt je nergens aan vasthouden.’’

Hermse is enigszins verbaasd over de afdrukken. Fotografen leverden doorgaans aan op het standaardformaat van 18 bij 24 centimeter. De foto’s in de collectie van Reder wijken daarvan af. ,,Waarschijnlijk vergis ik me. Het copyright vergt nog wel wat uitzoekerij.’’

Expeditie

Een wedstrijd van FC Groningen bezoeken vanuit Nieuw-Amsterdam was overigens een expeditie. Reder, die geen auto had, moest eerst met de trein naar Emmen en van daar met de bus naar Groningen.

,,De rit duurde wel 1,5 uur. De provinciale weg lag er nog niet, we gingen dus binnendoor en de bus stopte overal: Klijndijk, Odoorn, Borger, Gasselte, Zuidlaren, Noordlaren, Midlaren, Glimmen ook nog. Lijn 59 was dat volgens mij. Van de DVM.’’

Bij de begrafenis

Reder toont een handgeschreven kaartje, ondertekend door Gerie van Leeuwen. Een bedankje, namens zoon Harold en dochter Irma, vanwege de aanwezigheid bij de begrafenis van ‘Ton’, zoals de keeper in het schrijven wordt genoemd. Met zijn vader was hij bij de uitvaart, zoals duizenden anderen.

,,Het was nog nooit zo druk geweest in Peize. Bijzonder was ook dat we bij de kist langsliepen en hem konden zien. Zijn gezicht was helemaal kapot en bedekt met watten. Vrij confronterend. Zoiets zou nu niet meer kunnen. Wat ik ook nooit vergeet waren de spelers. Die schreiden allemaal.’’

Oranje van de sinaasappels

De Nieuw-Amsterdammer stond achter het doel, in ieder geval één helft per wedstrijd, achter zijn idool. Wat hij zich tot op de dag van vandaag herinnert was dat Van Leeuwen een keer het veld op kwam en een sinaasappel at.

,,De wedstrijd erna had iedereen sinaasappels meegenomen. Die gooiden ze naar Tonny. Het strafschopgebied zag helemaal oranje. Je ziet ze soms liggen bij het beeld van hem bij de Euroborg. Dat is daarom.’’

[4868] Foto onbekend, 1968


Je kunt deze onderwerpen volgen
Sport
menu