Het meisje dat spoorloos verdween: aflevering 1 - Een leeg bed

Het bed van Willeke Dost (15) uit Koekange is leeg op 15 januari 1992. Ze is weg en blijft weg. Een verdwijning die 27 jaar later nog steeds niet is opgelost. Een misdrijf ligt voor de hand. Maar er is geen lijk, geen dader. DvhN brengt het mysterie opnieuw onder de aandacht. Want er is iemand die iets weet. Aflevering 1: Een leeg bed.
1.
Een leeg bed

Het verdwenen meisje

Het bed van Willeke Dost (15) is leeg die ochtend. Ze is weg en blijft weg. Een verdwijning die 27 jaar later nog steeds niet is opgelost. Een misdrijf ligt voor de hand. Maar er is geen lijk, geen dader. DvhN brengt het mysterie opnieuw onder de aandacht. Want er is iemand die iets weet. Aflevering 1: Een leeg bed.
Meld je aan voor onze Dossier Willeke-nieuwsbrief en krijg een email zodra een nieuwe aflevering online staat.

Leestijd: ±20 minuten
Door Gert Meijer en Frank Jeuring
Een leeg bed

Het verdwenen meisje

Het bed van Willeke Dost (15) is leeg die ochtend. Ze is weg en blijft weg. Een verdwijning die bijna 27 jaar later nog steeds niet is opgelost. Een misdrijf ligt voor de hand. Maar er is geen lijk, geen dader. DvhN brengt het mysterie opnieuw onder de aandacht. Want er is iemand die iets weet. Aflevering 1: Een leeg bed.
Meld je aan voor onze Dossier Willeke-nieuwsbrief en krijg een email zodra een nieuwe aflevering online staat.

Leestijd: ±20 minuten
Door Gert Meijer en Frank Jeuring

HET BED VAN WILLEKE DOST IS LEEG op de ochtend van 15 januari 1992. Opgemaakt zelfs. Pleegvader Piet Mulders ziet het volgens eigen zeggen als hij om 06.45 uur de slaapkamer binnenstapt om haar te wekken. Hij zou het 15-jarig meisje naar school brengen. Zijn eerste gedachte is dat Willeke reeds vertrokken is. Ze was al eens eerder te vroeg weggegaan omdat de wekker verkeerd bleek gezet.

Het alarm is niet afgegaan. Willeke zet de wekker normaliter op kwart over zes. Maar ze hoeft deze woensdag pas om 10.20 uur op school te zijn. Mulders loopt naar de berging en ziet dat de fiets van het meisje weg is. Hij merkt op dat ze niet heeft ontbeten. Geen gebruikelijke gang van zaken, maar: ,,Ik vond het niet verontrustend.’’

De pleegouders van Willeke, Piet en Herna

De man ontbijt in zijn eentje en rijdt van de boerderij in Koekange naar zijn werk, in Meppel. De rest van het gezin, moeder Herna en zoon Bart, staat later op. Een ieder gaat zijns of haars weegs. Als pleegvader Piet ‘s middags met Bart, die thuis is, belt en informeert hoe het met Herna is, die de avond ervoor hoofdpijn had, vraagt hij of er nog iets van Willeke bekend is.

Bart later: ,,Ik dacht nog: wat heeft ze nu weer uitgespookt? Hij vertelde mij dat zij die morgen niet in bed lag. Maar ik had niets bijzonders gemerkt.’’

Ik dacht nog: wat heeft ze nu weer uitgespookt?

Bart, pleegbroer van Willeke
Beste vriendin Geke (rechts) met haar moeder Anneke

HET MEISJE ONTBREEKT ook bij het avondeten. Tijd voor het eerste belletje. Het is 18.00 uur als de telefoon gaat bij de familie Crediet in Staphorst. Dochter Geke is de hartsvriendin van Willeke. Moeder Anneke is ietwat verbaasd. Het komt vaker voor dat Willeke met Geke meefietst en pas tegen een uur of negen, als het donker is, door de familie Crediet met de auto wordt thuisgebracht, zonder dat de Mulders bellen.

Beste vriendin Geke (rechts) met haar moeder Anneke

Als blijkt dat Willeke niet in Staphorst is, gaat om 20.00 uur de telefoon bij Liesbeth Foppes. Zij woont in De Wijk en is de mentor van het meisje op scholengemeenschap De Zuidrand in Meppel. De leerkracht zegt dat de tiener niet op school is geweest. Dat blijkt uit de klassenboeken, die aan het einde van de dag door de conciërge worden gecontroleerd.

De Mulders komen in actie. Tussen de telefoontjes met Crediet en Foppes zit twee uur en weer twee uur later, om 22.15 uur, krijgt de Rijkspolitie in De Wijk te horen dat Willeke Dost wordt vermist.

Een agent rijdt meteen naar de Koekanger Dwarsdijk. Willeke woont al vijf jaar bij de Mulders. Het meisje raakte wees toen haar beide ouders, ze was dertien maanden oud, verongelukten. Ze is een kind met een dossier. Omzwervingen langs familie, ziekenhuis, pleeggezin en tehuis maken dat ze hechtingsproblemen heeft en onvoorspelbaar gedrag vertoont.

De politieman hoort dat Willeke vermoedelijk is weggelopen. De Mulders zeggen dat ze een rugzakje met ondergoed meenam, de foto van haar biologische moeder die ze altijd bij zich heeft, een foto waarop familie staat, alsmede haar fiets, een blauwachtig rugzakje en de blauwe jas van Bart. Met zaklampen wordt rond de boerderij gezocht.

Klas van Willeke '91-'92. Bovenste rij in het midden Willeke en Geke (rechts van Willeke)

DE DAG VOOR VERDWIJNING was Willeke vrolijker dan anders. Ze was blij met een pianoles, kocht snoepjes en fietste met klasgenoot Conny naar huis. Conny: ,,Ze ging met mij mee voor een kop thee. Dat had ze nooit eerder gedaan. Geke was haar hartsvriendin. Maar zij en Vera, een andere vriendin, waren die dag ziek.’’

Als Willeke volgens de Mulders om 16.20 uur thuiskomt is ze ook vrolijk. Het valt op, want meestal is ze chagrijnig. Herna Mulders zegt hier zestien jaar later over: ,,Achteraf dachten wij dus dat dit kwam door het trakteren en dat dit goed is gevallen.’’

Die vrolijkheid van het meisje valt ook docent Jeanet Tillema op. Ze geeft typeles, is vrij jong, slechts acht jaar ouder dan Willeke en populair bij de leerlingen. ,,Ze was niet iemand die snel contact toeliet, net als Geke. Willeke was verlegen en afstandelijk, tot op het autistische af. Ze was altijd bij Geke en sloot zich met haar nogal af. Dat vond de rest van de klas niet altijd leuk.’’

Klas van Willeke '91-'92. Bovenste rij in het midden Willeke en Geke (rechts van Willeke)

Tillema over die dinsdag: ,,Normaal gesproken had je moeilijk toegang tot Willeke, maar deze keer was het anders. Ze liep met het klassenboek, ik vroeg haar of ik het mocht hebben en net toen ik het wilde aanpakken trok ze het weer terug. Zo’n geintje, dat was eigenlijk niks voor haar.’’

Het pleeggezin eet vroeg die dinsdag. Herna moet met vriendin Fimmie Dijkstra naar Nijverdal voor een cursus volksdansen. Piet en Willeke doen de afwas, waarna de pleegmoeder om 18.00 uur wordt opgehaald. Tegenover de politie verklaart de pleegvader dat ze daarna met Willeke televisie keken, naar Kinderen voor Kinderen.

Het meisje gaat zich douchen en tegen kwart voor tien naar haar kamer. Daar heeft ze wellicht nog liggen lezen in De zomer van ‘ 45’. Het boek kreeg ze in november van haar pleegouders op haar verjaardag. De reeks was gebaseerd op verhalen van Nederlandse meisjes die verliefd waren geworden op Canadese bevrijders en zwanger raakten.

De woonboerderij (Koekanger Dwarsdijk 41)

HERNA KOMT OM 23.15 UUR thuis. Fimmie parkeert de auto bijna pontificaal tegen de schuur, dan kan ze bij het wegrijden gemakkelijker keren. De koplampen beschijnen de schuurdeur die open staat. Het valt Fimmie op, want ‘dat is anders nooit zo’. Ook Herna vindt dat vreemd. Bart verklaart hier later over: ,,Ik ben even buiten geweest en heb hem kennelijk open laten staan.’’

Het is een gewoonte de schuurdeur dicht te doen, zegt Herna in 2008: ,,We wonen hier vrij eenzaam en het is hier erg donker. Er zijn wel eens mensen die rond het huis sluipen. Zwervers hebben we gehad. Dan vonden we wijnflessen in de tuin, in het hooi. Ik vond het vervelend dat die deur niet op slot was.’’

De woonboerderij (Koekanger Dwarsdijk 41)

Ze kijkt rond en neemt een kijkje in de werkplaats: ,,Daar was niks aan de hand. We hebben toen alles dichtgedaan. Mijn vriendin en ik dronken daarna chocomelk en aten chips.’’

Bart moest die avond eigenlijk in Zwolle zijn, voor een cursus Frans. Maar hij is thuisgebleven. Geen zin of ziek, dat is niet helemaal duidelijk. Hij gaat rond 23.45 uur naar zijn kamer. Fimmie vertrekt even later en Herna houdt het ook voor gezien. Piet ligt al in bed. Ze neemt iets tegen de hoofdpijn en dan gaan de lichten uit op Koekanger Dwarsdijk 41. Ook op de slaapkamer van Willeke is het donker.

‘DIT KAN NIET’

DE DAG NA DE VERDWIJNING maakt de mentor in de klas bekend dat Willeke weg is. Geke is zo wit als een vaatdoek. Vera Gernaerd, een andere vriendin, herinnert zich: ,,Ik dacht: dit kan niet. Willeke loopt niet weg. Die laat haar paard niet achter.’’

Klasgenootje Jessica Otten: ,,De politie was op school. We zaten in de klas bij mevrouw Foppes, de mentor, toen ze uit de les werd gehaald. Bij terugkomst zag je aan haar gezicht dat ze in paniek was. Iedereen in de klas bleek geschokt. Al was niemand verbaasd.’’

Iedereen in de klas bleek geschokt. Al was niemand verbaasd.

Jessica, klasgenoot

Wout Mulders, de oudste zoon van Piet en Herna, net als dochter Mieke al het huis uit, wordt pas later door zijn ouders ingelicht: ,,Ze zeiden: er is iets geks van dit en dat. Ik kan me voorstellen dat ze er een paar dagen mee hebben gewacht.’’

Wout zet in een verklaring in 1997 echter vraagtekens bij een vrijwillig vertrek van het 15-jarig meisje: ,,Als pleegkinderen 16 jaar werden, konden ze op kamers wonen. Dat wist zij. Waarom wacht je dan niet? Waarom loop je weg in januari, als het zo koud is?’’

Nieuwsblad van het Noorden, 1 februari '92

DE POLITIE ZET vrij snel acht rechercheurs op de zaak. De media krijgen er lucht van en onder de kop ‘Zoekactie naar Drents meisje in volle gang’ verschijnt die zaterdag het eerste artikel in de krant. Het Nieuwsblad van het Noorden meldt 1 februari dat de speurtocht zonder resultaat is. Twee dagen later houden nog maar twee rechercheurs zich er mee bezig.

Nieuwsblad van het Noorden, 1 februari '92

Uit wat op dat moment bekend is blijkt dat de politie niet aan een misdrijf denkt. Een inschatting die later door privédetectives, journalisten en ex-onderzoekers van het Cold Case Team op zijn zachtst gezegd wordt betreurd. Immers, het meisje is weg en blijft weg en met het verstrijken van de tijd wordt weglopen steeds onwaarschijnlijker en een misdrijf steeds waarschijnlijker.

Een sporenonderzoek op de plaats delict, standaard bij een misdrijf, is op de dag van de vermissing echter niet gedaan en ook de volgende dag niet en de dagen erna. Het is een van de belangrijkste redenen, zo niet dé belangrijkste, waarom de verdwijning van Willeke Dost na bijna 27 jaar nog onopgelost is. Ze lijkt van de aardbodem verdwenen. Er is geen lijk, geen dader.

PRIVÉDETECTIVE ROBERT VAN HOOVE , die vijf jaar later in de zaak duikt en ex-onderzoekers Dick Goseweher en Harrie Timmerman van het Cold Case-team die zich er ook over buigen, noemen het onbegrijpelijk dat de agenten geen moment aan iets anders dan weglopen hebben gedacht. Het maakt het zoeken naar een lichaam, een dader en een motief bijna onmogelijk. Er is ruimschoots de tijd geweest om de sporen en Willeke weg te werken.

De onderliggende vraag houdt onderzoekers en journalisten al bijna 27 jaar bezig: ‘Waarom dacht de politie dat een meisje van 15 jaar midden in de winter ‘s nachts ergens op het platteland op haar fiets stapt om zonder geschikte kleding en geld de wijde wereld in te trekken?’

Fragment uit de analyse van Gosewehr en Timmerman

De zin staat letterlijk in de analyse die Gosewehr en Timmerman in mei 2009 maken, een jaar voordat de politie een eventueel misdrijf serieus neemt, Bart en Herna Mulders oppakt Piet was toen al overleden, red. en de tuin achter de boerderij deels omploegt. In het huis - dat te koop staat - worden zelfs vloeren weggebroken, in een ultieme zoektocht naar het lichaam van Willeke.

Veel vragen
De woonboerderij (Koekanger Dwarsdijk 41)

DE BESCHRIJVING VAN de gebeurtenissen rond 15 januari 1992 is vooral het verhaal van de Mulders en dat roept vragen op. Het pleeggezin lijkt niet erg onder de indruk van de vermissing. Het kan zijn dat ze, ervaren in de omgang met moeilijke kinderen, verwachten dat ze vanzelf terugkeert. Willeke zou niet het eerste meisje zijn dat wegloopt en een paar dagen later weer opduikt. Wout en Bart geven ook toe dat ze nooit hebben meegeholpen met zoeken. Al is dat bij de jongste zoon opmerkelijk. Vriendinnen van Willeke zeggen dat Bart erg gesteld was op haar en zij op hem.

Willeke steekt in brieven ook de loftrompet over Bart. Maar in de verhoren, constateren Gosewehr en Timmerman, oogt hij onverschillig. Terwijl ‘hij van andere relevante zaken uit het verleden, zoals het zien kussen van Willeke’s vriendin met een andere jongen de details nog weet en zijn gevoelens daarbij.’

Brief van Willeke aan hartsvriendin Geke

Herna Mulders beweert dat ze die dinsdagavond met Fimmie door storm en regen terugkeerde uit Nijverdal. Terwijl het weerbericht Volgens het KNMI was het dinsdag 14 januari 1992 een dag zonder neerslag met een gemiddelde temperatuur van 6.3 graden. De maximale windsnelheid die gemeten is die bewuste dag bij het weerstation Hoogeveen is 9.3 meter per seconde, wat een vrij krachtige windsnelheid is maar lang niet stormachtig. een droge en rustige dag vermeldt. De pleegvader zegt ook dat hij het meisje om 06.45 uur wilde wekken. Terwijl Willeke pas om 10.20 uur hoefde te beginnen.

OPMERKELIJK IS dat Piet ‘s woensdags om 12.00 uur bij Bart naar Willeke informeert. Hij denkt toch dat ze naar school was gegaan? De man verklaart bovendien in 1994, 1997 en 1998 dat ze die dinsdag naar Kinderen voor Kinderen keken. Herna zegt dat het De zomer van ‘45 is. Beide programma’s zijn die avond niet op de Nederlandse televisie.

De hoofdpijn van Herna is Fimmie destijds niet opgevallen. De vriendin gaat die avond bovendien mee naar binnen voor chocomelk en chips, onwaarschijnlijk als iemand ernstige hoofdpijn heeft. De pleegmoeder zegt dat ze van de aspirine als een blok in slaap is gevallen.

Dat Willeke de blauwe jas van Bart meeneemt is onlogisch. Haar eigen, warmere, winterjas, ligt voor het grijpen.

De alarmbellen gaan op de dag van de verdwijning, in tegenstelling tot wat de Mulders beweren, niet direct af. De mentor wordt tegen 20.00 uur gebeld en de politie om 22.15 uur. En waarom speurt de politie met zaklantaarns bij de boerderij? Dat lijkt weinig zin te hebben als ze is weggelopen, of op de fiets vertrokken.

UIT BRIEFJES VAN WILLEKE aan vriendinnen blijkt dat het meisje zich in de periode voor de verdwijning onveilig voelt. Ze zegt dat ze wordt begluurd. De tiener schrijft in december dat ze ‘s nachts om drie uur wakker wordt omdat er aan de buitendeur van haar slaapkamer wordt gerammeld. Op een klassenavond bij mentor Liesbeth Foppes in De Wijk, herinneren meerdere klasgenootjes zich, blijkt ze doodsbang voor een pleegbroer. De mentor voelt zich daar, blijkt uit het politiedossier, nog steeds schuldig over, omdat ze er niks mee heeft gedaan.

Het verhaal van de verdwijning van Willeke Dost is een opeenstapeling van suggesties, vragen en onduidelijkheden. In 27 jaar tijd is er nauwelijks een antwoord gekomen. Ook de graafmachine die op maandag 12 november 2018 de grond op twee nieuwe locaties bij de boerderij in Koekange doorzocht brengt niet de doorbraak. Zoals alle pogingen tot dusver niks opleveren.

Hoe dat kan is de vraag die politie, onderzoekers, detectives, paragnosten, buren, familie en vriendinnen al meer dan een kwart eeuw bezighoudt. Dat het meisje is weggelopen is bijna zeker niet het geval. Er is geen spoor van haar gevonden en ze was verre van zelfstandig. De kans is groot dat ze slachtoffer is van een misdrijf. In dat geval is er een dader, wellicht daders en die zwijgt of zwijgen, al 27 jaar.

Wil je op de hoogte blijven van dit project en een mailtje ontvangen wanneer er een nieuwe aflevering beschikbaar is? Meld je dan hier aan voor onze Dossier Willeke-nieuwsbrief. We zullen je niet ongevraagd andere mailtjes sturen.

Dit verhaal is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Dit is een speciaal PLUS-artikel van DvhN.nl. We experimenteren met deze tijdrovende en dure vorm van journalistiek omdat we belangrijke verhalen willen vertellen. Wil je ons steunen? Overweeg dan een abonnement, bijvoorbeeld deze: 6 weken de digitale krant en alle online PLUS-artikelen voor 2 euro per week . Het verplicht je tot niets en het abonnement stopt automatisch.

Heb jij een tip of informatie over Willeke? Mail dan naar dossierwilleke@dvhn.nl of laat anoniem een berichtje achter via ons meldpunt .

Aan deze serie werkten mee:
Verslaggeving: Gert Meijer en Frank Jeuring
Tekst: Herman Sandman
Ondersteuning: Bart Olmer
Video en montage: Matthijs Mol en Matthijs Sorgdrager
Vormgeving online: Alwin Wubs en Miriam Haije
Foto's: Marcel Jurian de Jong
Projectleider: Annique Oosting

Dit is een serie van Dagblad van het Noorden

x

Nieuws

Meest gelezen

menu